ΟΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΕΣ :ΜΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ, ΜΙΑ ΜΑΚΡΥΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

Πέρασε κι αυτή η επέτειος της μέρας της γυναίκας κι εγώ σκεφτόμουνα μια άλλη  πριν από πολλά χρόνια  επίκαιρη ξανά τώρα με τα κύματα των προσφύγων γιατί μού είχε δόσει την ευκαιρία να συναντήσω από κοντά και να ακούσω να μιλάνε κάποιες γυναίκες που ανήκαν σε έναν  άγνωστο για μας κόσμο , γυναίκες μουσουλμάνες και ανιμίστριες. Είχα βρεθεί τότε, στη δεκαετία του 80, επισκέπτρια στο Παρίσι. Στο δρόμο κάποιες γυναίκες μοιράζαν προκηρύξεις και μού είπαν ότι ήταν από μια ομοσπονδία γυναικείων οργανώσεων και οργάνωναν μια συνάντηση σε αμφιθέατρο έχοντας αφιερώσει τη μέρα αυτή στις μετανάστριες που ζούσαν στο Παρίσι (δεν υπήρχαν τότε τα μαζικά προσφυγικά κύματα, οι μετανάστριες ήταν κανονικά μέλη της γαλλικής κοινωνίας εγκατεστημένες στο Παρίσι). Όπως με είχαν ενημερώσει, ο στόχος τους ήταν να ακούσουν τα προβλήματα από τις ξένες γυναίκες λόγω ρατσιστικής συμπεριφοράς που ήταν βέβαιες ότι υπήρχε και με βάση αυτά να έβλεπαν πώς θα μπορούσαν να επέμβουν για βοήθεια και υπεράσπιση των γυναικών αυτών. Γι αυτό το λόγο είχαν απευθυνθεί σε διάφορες κοινότητες μεταναστών και περίμεναν ότι θα υπήρχε οργανωμένη παρουσία γυναικείων εθνικών ομάδων με εισηγήσεις.
   Πήγα κι εγώ σ’ εκείνη την συγκέντρωση και φτάνοντας εκεί γινόταν ένας άγριος καυγάς στην πόρτα. Όπως έμαθα ο λόγος ήταν πώς είχαν έρθει κάποιοι άντρες σαν εκπρόσωποι των γυναικών της κοινότητάς τους και ζητούσαν να μιλήσουν θεωρώντας αδιανόητο να πάρουν το λόγο οι ίδιες οι γυναίκες και κάποιοι άλλοι άντρες θέλαν να παρακολουθήσουν σαν παρατηρητές.

Οι διοργανώτριες αγωνίζονταν να εξηγήσουν πώς επρόκειτο για γυναικεία συγκέντρωση και οι άντρες δεν μπορούσαν να γίνουν δεκτοί για να μιλήσουν οι ίδιες οι γυναίκες και να μιλήσουν ελεύθερα και μια άλλη φορά θα έκαναν μια πιο δημόσια εκδήλωση. Πέρασε αρκετή ώρα μέχρι να λήξει το επεισόδιο μέσα σε φωνές, δυσαρέσκειες και αποχωρήσεις και οι υπόλοιπες μπήκαμε μέσα για τη συζήτηση.
   Διαπίστωσα ότι οι γυναίκες που θα έπαιρναν το λόγο ήταν όλες από την Ασία και την Αφρική, δεν ξέρω αν μόνο αυτές είχαν προσκληθεί θεωρούμενες οι πιο πιθανές για να έχουν υποστεί ρατσιστική συμπεριφορά. Η μεγάλη πλειοψηφία ήταν μουσουλμάνες από αραβικές χώρες και δείχναν να είναι πρώτης γενιάς μετανάστριες. Γρήγορα φάνηκε από τις εισηγήσεις τους ότι δεν είχαν κανένα σκοπό να ασχοληθούν με τη ζωή τους στο Παρίσι σα να ήταν συνεννοημένες – που δε νομίζω ότι ήταν γιατί δεν δείχναν να γνωρίζονται. Το Παρίσι δεν υπήρχε γι αυτές παρόλες τις προτροπές από τις οργανώτριες να μιλήσουν για τη ζωή και τα προβλήματά τους σ’ αυτό. Όλες οι εισηγήσεις ήταν για την κατάσταση στις πατρίδες τους όπου ίσως περίμεναν ότι θα επιστρέψουν. Τα λόγια τους ήταν πολύ προσεκτικά και συγκρατημένα, ίσως οι εισηγήσεις να είχαν γραφεί κάτω από «εποπτεία». Εξαίρεση αποτελούσαν δυό ομάδες , από την Τουρκία η μία και από το Ιράν η άλλη με άγρια καταγγελτικό λόγο και για το πολιτικό σύστημα και για την πατριαρχία. Ειδικά οι γυναίκες του Ιράν ήταν καταπέλτες. Οι ίδιες ήταν αυτοεξόριστες όπως είπαν αδυνατώντας να ζήσουν με τους μουλάδες. Μίλησαν και για το καθεστώς το οποίο επιβάλλει στις γυναίκες το κοράνι και η θρησκεία τους και περιγράψαν την κατάσταση που βιώνει μια γυναίκα στο σπίτι της και στην κοινωνία και την ανάγκη να υπάρξει ανατρεπτικό γυναικείο κίνημα. Το νήμα παρέλαβε μια γυναίκα από την Αφρική, πολύ δυναμική, η οποία περιέγραψε την προσπάθεια που κάνουν από το Παρίσι κάποιες  αφρικανές για να προωθήσουν καμπάνια ενημέρωσης στις χώρες τους κάτω στην Αφρική και προτροπή σε αντίσταση ενάντια στην κλειτερεκτομή που εφαρμοζόταν όπως είπε ευρύτατα και στην πολυγαμία των αντρών (μάλλον μουσουλμάνων ) που επιτρεπόταν και το εφάρμοζαν να παίρνουν μέχρι τέσσερεις συζύγους. Ήταν η μόνη η οποία αναφέρθηκε στη ζωή τους στο Παρίσι για ένα μόνο λόγο. Για να μεταφέρει την παράκληση των γυναικών που έχουν υποστεί κλειτερεκτομή να μην αντιμετωπίζονται σαν ανάπηρες και να μην τους μιλούν συνέχεια γι αυτό το θέμα. Μιλούσε για γυναίκες που συμμετείχαν αγωνιστικά στις καμπάνιες της Αφρικής αλλά αισθάνονταν πολύ άσχημα όταν γίνονταν δακτυλοδεικτούμενες στο Παρίσι και ζητούσαν μόνο να πάψει η στοχοποίησή τους  έστω κι αν ήταν από καλή πρόθεση και να αφεθούν να οργανώσουν μόνες τους τον αγώνα τους.

Οι αποκαλύψεις αυτής της γυναίκας που μιλούσε παραστατικότατα και με πολύ ζωντάνια για το μαρτύριο της κλειτερεκτομής και με παραδείγματα και με χιούμορ για τη συμβίωση των τεσσάρων γυναικών στο σπίτι με τον αφέντη καθώς και οι μελανές και χωρίς ενδοιασμό περιγραφές των ιρανών για απίστευτες καταστάσεις που έπρεπε να ανέχονται οι γυναίκες κάτω από τα τσαντόρ, αιχμάλωτες ενός βαριά πατριαρχικού συστήματος ,άλλαξε γρήγορα το κλίμα στην  αίθουσα. Και οι άλλες μουσουλμάνες παρασύρθηκαν, πετάξαν τις εισηγήσεις τους και άρχισαν να μιλούν για τη ζωή τους και την κατάσταση που βιώνουν οι γυναίκες αιχμάλωτες ενός αντροκρατούμενου κόσμου. Ήταν μια στιγμή μεγάλης ευφορίας, ήταν συγκλονιστικό εκείνο που νοιώθαμε όλες ότι είμαστε γυναίκες, τίποτα άλλο δεν υπήρχε εκείνη τη στιγμή και μας ένωναν τα δεινά τών γυναικών έστω κι αν ήταν διαφορετικές από μας και δεν είχαμε τον ίδιο τρόπο ζωής. Ένοιωσα ότι ζω μια ανάταση, ένα θαύμα, τη στιγμή μιάς γυναικείας αφύπνισης που γινόταν τόσο μαζικά και από τόσο διαφορετικές μεταξύ τους γυναίκες. Η οποία όμως έληξε απότομα και πολύ άσχημα. Πολύ εποικοδομητικά όμως για να βγάλω συμπεράσματα τα οποία με βοηθούν μέχρι σήμερα.
Κάτι έγινε και ανατράπηκε απότομα το κλίμα τής οικειότητας που είχε δημιουργηθεί. Τι ήταν αυτό; Ήταν η παρέμβαση μιάς γαλλίδας η οποία, σοκαρισμένη απ’ αυτά που άκουγε, σηκώθηκε και είπε : -- Αυτά είναι αδιανόητα πράγματα, θα πρέπει να ξεκινήσουμε καταγγελία ενάντια στο Ισλάμ. Τι ήταν να το πει; Όλες οι μουσουλμάνες ξεσηκώθηκαν εκτός από τις τούρκισσες και τις ιρανές που την υποστήριξαν. Άρχισαν να ουρλιάζουν ότι παγιδεύτηκαν, ότι τις έφεραν εκεί γι αυτόν τον λόγο, ότι το Ισλάμ δεν είναι μόνο θρησκεία, είναι θρησκεία ,η πατρίδα , ο κόσμος τους ολόκληρος. Άρχισαν να απαριθμούν τι έκανε η Δύση στις χώρες τους (και πού να ήταν σήμερα), να καταριούνται και να βρίζουν. Το τι τους κάνουν οι άντρες τους με την πλήρη ανοχή και κάλυψη όλων των θεσμών στις χώρες τους είχε στο λεπτό ξεχαστεί. Και μεις είχαμε αλλάξει στο λεπτό υπόσταση : δεν είμαστε πια γυναίκες μεταξύ μας. Είμαστε η ιμπεριαλιστική Δύση και οι στραγγαλισμένες απ’ αυτή χώρες. Κι εγώ ένοιωσα πολύ άσχημα που με τσουβάλιασαν σ΄αυτό που λέγαν «Δύση» πώς να εξηγήσω όμως ότι στην Ελλάδα δεν είμαστε ακριβώς Ευρώπη έστω κι αν είμαστε γεωγραφικά ( για τότε μιλάω όπου ο χώρος στον οποίο κινιόμουνα ούτε ήταν ούτε ήθελε να γίνει «ευρωπαϊκός»). Μέσα στις φωνές διαλύθηκε η συγκέντρωση εκείνη αλλά μού ήρθε στο μυαλό αρκετές φορές τώρα με τα κύματα των προσφύγων, με τις συζητήσεις για τα μπουργκίνι , τις μαντήλες κ.λ.π . Λόγω αυτού που έζησα μού είναι πολύ δύσκολο να υιοθετήσω τις απόψεις που εκφράζουν όσοι και όσες , προσπαθώντας να μην δημιουργηθεί ρατσιστική αντιμετώπιση δικαιολογούν τις μπούργκες και τις μαντήλες σαν θρησκευτικά σύμβολα και δεν βλέπουν τίποτα  στην θέση των γυναικών στις κοινωνίες αυτές διαφορετικό από τις δικές μας. Ξέρω ότι δεν είναι αλήθεια αν και κατανοώ τα κίνητρα  και νομίζω ότι το ξέρουν κι εκείνοι πώς δεν είναι ειλικρινείς . Δεν είναι θρησκευτικά σύμβολα οι μαντήλες παρόλο ότι για την ενδυμασία των γυναικών μιλάει το κοράνι αλλά για να πει ότι οι γυναίκες πρέπει να καλύπτονται για να μην προκαλούν. Και η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει εδώ, για τις περισσότερες γυναίκες τουλάχιστον, το ίδιο καθεστώς αιχμαλωσίας που υπάρχει στις χώρες αυτές. Όχι όμως γιατί υπάρχει κάποια κατωτερότητα εκεί ή γιατί η δικιά μας πατριαρχία είναι καλλίτερη. Εκείνο που κάνει τη διαφορά είναι η γυναικεία εξέγερση και τα γυναικεία κινήματα στη Δύση που χωρίς αυτά δεν ξέρω και δεν τολμώ να διανοηθώ πώς θα ήταν ο κόσμος μας. Εκείνη η συνάντηση στο Παρίσι σε συνδιασμό με τις εξελίξεις τις τωρινές με κάνει να καταλαβαίνω γιατί δεν μπόρεσαν να υπάρξουν τέτοια κινήματα σ’ αυτές τις χώρες . Που δεν ισχύει ότι δεν υπήρξαν καθόλου. Στη δεκαετία 70 και αρχές 80 γυναικείες κινήσεις ξεπήδησαν σε όλη σχεδόν την έκταση των μουσουλμανικών χωρών μέχρι το Αφγανιστάν (γυναικείες διαδηλώσεις στην Καμπούλ που δέχονταν επιθέσεις από οπλισμένους άντρες). Αλλά σταμάτησαν  όταν άρχισαν οι νέες επεμβάσεις της Δύσης στις χώρες αυτές. Η στάση των γυναικών είναι απόλυτα κατανοητή : θα είχαν κάνει ότι ήταν φυσικό να κάνει κάθε γυναίκα αν δεν υπήρχε η ξένη παρουσία, είχαν ξεκινήσει μάλιστα να το κάνουν. Βρισκόμενες όμως αντιμέτωπες με τον ξένο ιμπεριαλισμό από τη μια μεριά και με τη δικιά τους πατριαρχία από την  άλλη, προτίμησαν να μην ανοίξουν μέτωπο με την πατριαρχία. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη συνάντηση στο Παρίσι δεν εξεγέρθηκαν για τις κατηγορίες των ιρανών γυναικών οι οποίες είχαν θίξει και το κοράνι αλλά όταν μια γαλλίδα μίλησε ενάντια στο Ισλάμ, αυτό προκάλεσε συνειρμούς που πυροδότησαν την έκρηξη.
   Αυτή η εμπειρία με κάνει τώρα να ξέρω ότι οι δικαιολογίες που προσπαθούμε να βρούμε για την καταπίεση των γυναικών σ’ αυτές τις  χώρες, αν θέλουμε να δούμε την πραγματικότητα, δεν έχουν βάση. Υπάρχει πραγματικά και άγρια καταπίεση πολύ χειρότερη από τη δική μας γιατί τις γυναίκες εκεί δεν τις προστατεύει κανένας νόμος. Αυτή είναι η αλήθεια. Ξέρω ακόμα ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να επικοινωνήσουμε μ’ αυτές τις γυναίκες από τα έξω θα αποτύχει γιατί μας βλέπουν σαν κομμάτι του κόσμου που επιτίθεται για να διαλύσει τον δικό τους και δεν θα δεχτούν υποδείξεις από εμάς. Μιά εξέγερσή τους θα μπορούσε να συμβεί μόνο από τα μέσα και αυτό είναι το άλλο πράγμα που κατάλαβα πολύ καλά. Κι ακόμα καλλίτερα ότι οι γυναίκες χάνονται μέσα στις κατηγορίες πού ονομάζουμε γενικά «πρόσφυγες», «μετανάστες», «εργάτες»,κ.λ.π. Γιατί κι αυτές οι ομάδες είναι ιεραρχημένες. Και οι γυναίκες αποτελούν ένα πρόσθετο λόγο για να κάνουμε αυτό που έπρεπε να έχουμε κάνει από την αρχή : πριν μιλήσουμε για περίθαλψη, υποδοχή, αλληλεγγύη, συμπαράσταση κ.λ.π. πρέπει να βροντοφωνάξουμε ένα πράγμα: ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ ΟΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΑΜΕΣΩΣ ΤΩΡΑ. Να σταματήσει η διάλυση ολόκληρων κοινωνιών  που έχουμε φτάσει να τη θεωρούμε περίπου φυσιολογική ώστε ελάχιστα να αναφερόμαστε σ’ αυτή. Όλα τα άλλα τα συζητάμε μετά.Και τότε θα έρθουν και τα γυναικεία και άλλα εσωτερικά κινήματα, είμαι σίγουρη γι αυτό. Όταν αυτό που αποκαλούν Δύση (και είμαστε κι εμείς μέσα) φύγει από την πόρτα τους.