ΜΕΡΟΣ Β΄ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ;-ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΘΩΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ

Κι όμως υπήρξε αυτή η αδιανόητη επανάσταση χωρίς υποκείμενο. Η οποία βέβαια δεν αναγνωρίστηκε σαν τέτοια, υποτιμήθηκε πολύ περισσότερο από το Πολυτεχνείο και τον Μάη τού 68 εδώ στην Ελλάδα όπου έχουμε ένα μοντέλο στο μυαλό μας και φαίνεται αδύνατον να το παρακάμψουμε. Χωρίς να το συνειδητοποιεί, ο πολίτης αυτής τής χώρας με κάποια συμμετοχή σε κινήματα, αν ακούσει Επανάσταση, Ξεσηκωμός και άλλα τέτοια ψάχνει να βρει πού είναι οι ναζί (οι παραδοσιακοί), πού είναι τα τανκς, πού είναι οι εργάτες με το πηλήκιο (σαν κι αυτούς πού είδαμε στο «Θωρηκτό Ποτέμκιν»), πού είναι οι αντάρτες με το αμπέχονο, πού είναι τα ανάκτορα τού τσάρου για να μπούμε μέσα;
Και αφού κοιτάξει ολόγυρα και δεν δει τίποτα θα πει σαν τον αείμνηστο τον Χαρρυ Κλυν :Μπα, μοναχός μου είμαι. Κι όμως είχαμε μια περίπου επανάσταση δίπλα μας και δεν την πήραμε είδηση. Γιατί ήταν αλλιώς. Με έκανε να το σκεφτώ ένας λαϊκός άνθρωπος δίπλα μου πού κοίταζε εκστασιασμένος αυτό πού γινότανε και μονολογούσε: «Τι είναι αυτό πού φτιαξαμε! Ζωντανεύουμε την Αρχαία Αγορά!!!». Εντάξει, δεν ήταν βέβαια εκείνου τού επιπέδου, ήταν πρωτόγονη απόπειρα, αλλά στον πυρήνα της και χωρίς να είναι καθόλου συνειδητό, είχε μια τάση να μιμηθεί εκείνο το μοντέλο. Μιλώ βέβαια για το κίνημα των Πλατειών και έχοντας στο νου μου την εμπειρία μου όπως την έζησα στη δικιά μου πόλη, ίσως αρκετά διαφορετική από τής Αθήνας.
Η λειτουργία τής Πλατείας ταίριαζε απόλυτα σ’ αυτό πού είμαστε τότε και είμαστε ακόμα: ένα άθροισμα από μεμονωμένα άτομα όλων των κοινωνικών κατηγοριών (έγινε προσπάθεια να παρουσιαστεί σαν δημιούργημα κάποιων επαγγελματιών τής μεσαίας τάξης πού καταστρέφονταν μα δεν ήταν μόνο αυτοί ούτε είχαν τον κύριο λόγο στις συνελεύσεις), ήταν όλες οι κοινωνικές ομάδες εκτός βέβαια απ’ αυτές πού είχαν σχέση με την εξουσία, όλες οι ηλικίες με μεγάλη συμμετοχή τής νεολαίας αλλά και ηλικιωμένων, όλες οι ιδεολογίες, για πρώτη φορά είδα συνύπαρξη ατόμων προερχόμενων τόσο από τη Δεξιά την παραδοσιακή και τη μοντέρνα, από το ΠΑΣΟΚ το ΚΚΕ τον ΣΥΡΙΖΑ, εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και αντιεξουσιαστές. Και πολύς κόσμος βέβαια πού δεν ανήκε πουθενά, με χαμηλή πολιτικοποίηση και όχι και τόσο «προοδευτικές» απόψεις (ήταν αυτός ο κόσμος πού χαρακτηρίστηκε σαν χρυσαυγίτικος, ενώ ήταν απλά απολίτικος αλλά ήρθε στην Πλατεία σπρωγμένος από την  καταστροφή πού έβλεπε να έρχεται). Ναι, συνυπήρξαμε εκεί και δουλέψαμε μαζί σε επιτροπές. Δεν είχαμε κοινές απόψεις σχεδόν σε τίποτα, ούτε μάς το ζήτησε κανείς. Είμαστε μονάδες, άτομα «ανάδελφα» αλλά και όσοι ανήκαν σε οργανώσεις και κόμματα δεν γίνονταν δεκτοί μ’ αυτήν τους την ιδιότητα αλλά μιλούσαν σαν άτομα. Κανείς δεν μπορούσε να παρουσιαστεί σαν εκπρόσωπος κάποιου φορέα αλλά ο καθένας εκπροσωπούσε μόνο τον εαυτό του και ούτε γινόταν δεκτές κομματικές σημαίες. Όμως αυτός ο κόσμος των μοναχικών ατόμων μέσα στις κοινές συζητήσεις για το τι μπορεί να γίνει, μετατρεπόταν σε κάτι συλλογικό, έπαυε να είναι μόνος του. Να είναι άραγε αυτό πού ονομάστηκε Δήμος; Σαν από ένστικτο, στις συζητήσεις δεν πιάστηκαν θέματα πού θα αναδείκνυαν τη διαφορετικότητα των απόψεων αλλά αυτά πού ήταν πιο κοντά στη σύγκλιση π.χ.: αν είναι εφικτή η διαγραφή τού χρέους και πώς μπορεί να γίνει, για την έξοδο από το ευρό, παρεμβάσεις και εμπόδιση των πλειστηριασμών, κίνημα ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ και άλλα παρόμοια με αποφάσεις πού παίρνονταν αμεσοδημοκρατικά προς μεγάλη απελπισία όλων των αριστερών οργανώσεων οι οποίες ανέχονταν με δυσκολία αυτή τη λειτουργία και το γεγονός πώς έπρεπε να συναποφασίζουν μαζί με την «κατώτερη συνείδηση» αυτές οι «πρωτοπορίες», αλλά το έκαναν αναγκαστικά όσο διαρκούσαν οι Πλατείες. Όλα αυτά δουλεύτηκαν σε επιτροπές και λαϊκές συνελεύσεις σε γειτονιές από τις οποίες κάποιες συνέχιζαν να λειτουργούν και μετά το τέλος των κεντρικών συνελεύσεων στις Πλατείες μέχρι το 2015 οπότε τελείωσε οριστικά εκείνη η φάση.

  Η χαμένη αθωότητα τής Πλατείας
Αν έχω πρόταση να ξαναγυρίσουμε στις Πλατείες; Όχι δεν έχω και όχι πώς δεν θα τόθελα αλλά δε νομίζω πώς γίνεται πια γιατί δεν υπάρχει τώρα ένα βασικό στοιχείο πού κρατούσε ζωντανές τις συνελεύσεις στις Πλατείες : λείπει εκείνη η πρώτη αθωότητα, το σάστισμα μπροστά στο νεογέννητο φαινόμενο, η περιέργεια μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε, η ελπίδα ότι κάτι σπουδαίο γίνεται και θα το καταφέρουμε εμείς.  Τότε  ο κόσμος πού κατέβηκε μέσα σ’ εκείνο το πρωτόγνωρο κίνημα δεν ήξερε καλά ποιοι είναι δίπλα του, τι πιστεύουν και πόσο μπορούν να προχωρήσουν μαζί. Η διερεύνηση κρατούσε ζωντανό το ενδιαφέρον και την παραμονή στο χώρο. Επίσης δεν ήξερε, αν και υποψιαζόταν ποιες διαφοροποιήσεις και σε ποια θέματα θα κάνουν δύσκολη τη συνεννόηση και την κοινή πορεία. Αντίθετα, η πεποίθηση ήταν ότι, όποιες κι αν ήταν οι διαφορές, η επίθεση πού δεχόταν η χώρα και ο λαός ήταν τόσο άγρια και η ανάγκη οργάνωσης μιάς αντίστασης τόσο μεγάλη, πού τελικά όλες οι διαφορές θα παραμερίζονταν και η κοινή δράση θα γινόταν κατορθωτή. Τώρα ούτε η περιέργεια υπάρχει, γνωριζόμαστε πιά, και αυτή η γνώση έχει κάνει και την ελπίδα της ενότητας να ξεθωριάσει. Γιατί είμαστε μοναχικά άτομα πού σε μια στιγμή ξεπέρασαν τον ατομισμό τους και λειτούργησαν σαν σύνολο, αλλά ήταν για μια στιγμή μονάχα. Τώρα είδαμε τις διαφορές στις αντιλήψεις , πού τότε δεν ήταν ακόμα καθαρές αλλά βγήκαν στη συνέχεια στην επιφάνεια, να δημιουργούν μικρούς εμφύλιους ανάμεσά μας πού κάναν αδύνατη τη συνύπαρξη. Πώς να βρεθούν μαζί δεξιοί και αριστεροί, πατριώτες και εθνομηδενιστές, «ψεκασμένοι» και «επιστημονικώς τεκμηριωμένων απόψεων», εμβολιασμένοι με όλες τις δόσεις και αντιεμβολιαστές, ευρωπαϊστές και αντιδυτικοί, υπέρ και κατά των μεταναστών, φιλορώσοι και φιλοουκρανοί , φιλοτραμπικοί και αντίθετοι και πάει λέγοντας; Είναι δυνατόν;
Θα έλεγα ότι είναι δύσκολο αλλά δεν είναι αδύνατο. Αν βρεθεί ένα κεντρικό κάλεσμα με σύνθημα πού να είναι πέρα απ΄αυτές τις διαφορές. Ίσως και να βοηθά η ύπαρξή τους, αν ήταν δύο ή τρεις θα ήταν πιστεύω πιο δύσκολο γιατί θα είχαν διογκωθεί. Τώρα, η πορεία μας από τον καιρό τής Πλατείας μέχρι σήμερα έχει φέρει στην επιφάνεια τόσες διαφοροποιήσεις ώστε να μην έχουμε σχεδόν κάτι άλλο να διαφοροποιηθούμε. Και πιστεύω ότι αν μια κατάσταση έχει αγγίξει τα όριά της τότε είναι η στιγμή για να αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση. Πού δεν θα γίνει βέβαια από μόνη της αλλά αν βρούμε τον τρόπο να την προετοιμάσουμε. Με το κατάλληλο σύνθημα και με την κατάλληλη διαδικασία πού να βοηθά στο ξεπέρασμα τής απομόνωσης και στην εκπαίδευση σε συλλογικές λειτουργίες. Θα συνεχίσω απ΄αυτό το σημείο στο τρίτο μέρος πού είναι η πρόταση για το τι να κάνουμε.
Μια και μιλάμε όμως εδώ για εξεγέρσεις χωρίς υποκείμενο θα συμπλήρωνα ότι, εκτός από τις αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες πού ευνοούν την συγκέντρωση των ατόμων και τη συγκρότησή τους σε Δήμο ξεπερνώντας την απομόνωση και δίνοντας ώθηση για να ξεχυθεί κάτι σαν αυτό  πού ονόμασε ο Ρούντι Ρινάλντι «λαϊκός ριζοσπαστισμός», υπάρχει και κάτι αντίθετο πού έχει συμβεί να οδηγήσει σε παρόμοιο αποτέλεσμα : να δημιουργηθεί κίνημα γύρω από ένα άτομο, έναν αρχηγό, έναν προφήτη, έναν κήρυκα κάποιας ιδέας ή, ακόμα, γύρω από ένα πιο συλλογικό σχήμα πού να μιλάει στο όνομα τού λαού, ένα κόμμα, γνωστό το παράδειγμα. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, όπου έχουν εμφανιστεί στην ιστορία, συνήθως αφορούν κάποιο θρησκευτικό κίνημα όπου ο αρχηγός επενδύεται με μεταφυσικές ιδιότητες και γίνεται αντικείμενο λατρείας. Πιθανόν όμως και μια πολιτική οργάνωση να διολισθήσει σε υποκατάστατο θρησκείας  και να αποκτήσει ανάλογες συμπεριφορές. Το ανέφερα αυτό, σίγουρα βέβαια δεν προτείνω να επιδιώξουμε κάτι τέτοιο, παρένθεση ήταν. Για το τι να κάνουμε και την καθαυτού πρότασή μου, συνέχεια στο επόμενο κείμενο.